Geen producten (0)
Geen producten (0)
 

Niets om je aan vast te houden - Joan Tollifson

€ 24,95
Op voorraad
Specificaties
Productcode VH
Omschrijving

Dit boek gaat over spirituele bevrijding. Dat betekent niet het einde van aardbevingen, oorlogen, faillissementen, werkeloosheid en kanker, en het betekent niet een leven zonder verdriet, depressie, angstige bezorgdheid of verslaving. Bevrijding is vrijheid vinden in beperking en volmaaktheid in onvolmaaktheid. Het is de vrijheid om precies te zijn zoals we zijn. Maar wat zijn we? Wat is werkelijk hier, nu? Waar gaat het leven over? Is er een methode die tot bevrijding leidt of versterkt dat idee nu juist de illusie dat er iemand is die gebonden is, en dat bevrijding ‘ergens daar’ in de toekomst ligt? Dergelijke kwesties worden in dit boek onderzocht.

Het is er niet op uit antwoorden te geven, maar eerder om de aannames achter de vragen te ondermijnen, om de imaginaire aard van onze ogenschijnlijke problemen en dilemma’s bloot te leggen. Dit boek vraagt om een luisterend oor en een open blik. Het heeft niet de bedoeling nieuwe overtuigingen aan te leren, maar het is een uitnodiging om te ontdekken wat geen geloof nodig heeft om te kunnen zijn.

ISBN: 978-94-91411-07-6, formaat: 125 x 200 mm, uitvoering: gebonden, omvang: 248 pagina’s.

Citaat uit het boek:

Dit is het!


We denken gewoonlijk: ‘Dit is het niet.’ Omdat we onszelf zien als een op zich staand deel, is het onvermijdelijk dat we ons incompleet en kwetsbaar voelen. We zijn er totaal van overtuigd dat er iets ontbreekt, dat het niet helemaal goed is. Bovenal zijn we ervan overtuigd dat ‘ik’ niet helemaal oké ben. We horen: ‘Dit is het’ of: ‘Alles is volmaakt zoals het is’, en we kunnen niet geloven dat het waar zou kunnen zijn.
Wij mensen lijken een intens verlangen te hebben dat de dingen anders zijn dan ze zijn. Misschien zijn we op die manier geëvolueerd door de drang om te onderzoeken en de nieuwsgierigheid naar wat er voorbij de bocht ligt. Verlangen en angst zijn deel van ons overlevingssysteem; biologisch gezien komen ze ons goed van pas. Ons vermogen om fouten vast te stellen en nieuwe mogelijkheden te zien heeft ons in staat gesteld te overleven en te gedijen. Maar diezelfde vermogens brengen ons blijkbaar ook in zulke onmogelijke situaties als waar geen enkel ander dier voor komt te staan.
We verlangen niet alleen een voedzaam maal en een warme plek om te slapen, zoals elk ander dier, maar we verlangen soms ook dingen waar we aan doodgaan, zoals sigaretten en crack cocaïne. Gevoed door een mengsel van normale verlangens en fatale bekoringen, zijn mensen op de proppen gekomen met een complete industrie gewijd aan het opwekken van onnodig verlangen en het aanwakkeren van een vals gevoel van gemis. De wereld wordt nu in hoge mate gedomineerd door een economisch en politiek systeem dat overleeft door suïcidale consumptieartikelen aan te prijzen, een verslavende kringloop die de aarde zelf, waarvan we afhankelijk zijn voor onze overleving, lijkt te vernietigen. Crack cocaïne en sigaretten zijn slechts het topje van de ijsberg, als het gaat om het oproepen van zodanig zelfdestructieve knoeiboel als waarvoor geen enkel ander dier genoeg hersens heeft om te verzinnen. Vanzelfsprekend is dit alles niet minder natuurlijk dan de destructieve daden van sprinkhanen, virussen, kankercellen, parasieten, bosbranden, orkanen, exploderende zonnen, ijstijden of verdwaalde meteorieten die kapotslaan op planeten.
Hoewel we onszelf vaak zien als iets dat buiten of boven de natuur staat, of misschien als een soort onnatuurlijke afwijking, zijn ons ingewikkelde brein en onze menselijke activiteit evenzeer een uiting van de natuur als iets anders. Onze wolkenkrabbers, snelwegen en vernietigingswapens zijn net zo natuurlijk als beverdammen, mierenhopen en bijensteken. En net zo zijn moderne geneeskunde, politieke bewegingen die strijden voor sociale gerechtigheid, spirituele praktijken als meditatie en boeken als deze ook een uiting van de natuur, evenals witte bloedplaatjes die een ontsteking in het lichaam bestrijden een uiting van de natuur zijn. Alles is inbegrepen in wat is.
Maar door ons vermogen tot abstraheren en ons vermogen ons het verleden te herinneren en de toekomst voor te stellen, krijgen wij mensen altijd het idee dat er iets ontbreekt. We denken dat dit knagende gevoel van gemis opgeheven kan worden als we maar een nieuwe auto, een betere baan, een groter huis, een andere partner, een eind aan de artritis, nog een café latte, een rechtvaardiger sociaal-economisch stelsel of een schitterende verlichtingservaring hadden. Er is niets mis mee als je een van deze zaken wilt of hebt, maar we lijden wanneer we ons inbeelden dat dergelijke dingen ons fundamentele ongemak echt zullen wegnemen of ons het ware geluk en gemoedsrust zullen brengen. Onvermijdelijk worden we teleurgesteld. Wat we ten diepste verlangen is eigenlijk heel dichtbij, hier en nu. Het is wat wij zijn, wat we niet niet kunnen zijn: de essentie, de vitaliteit, de aanwezigheid, de leegte die niet afhankelijk is van welke vorm dit moment aanneemt, of het nu een nieuwe auto of een lekke band is, want de echte bron van waar geluk, echte vrede en vrijheid is evenveel aanwezig in elke vorm.
Waar ik het over heb?
Over dit! Hier. Nu. De vitaliteit en onmiddellijkheid van deze ervaring nu, het weten dat je aanwezig en gewaar bent, dit onontkoombare hier en nu – dit wat je altijd al bent en niet níet kunt zijn – de naakte werkelijkheid van alleen dit, precies zoals het is.
Nog steeds niet zeker van wat ik bedoel?
Leg een paar minuten, nadat je deze paragraaf hebt gelezen, het boek neer en wees eenvoudig aanwezig zonder iets speciaals te doen. Voel de ademhaling. Merk de geluiden op van het verkeer, de wind, vogels die zingen, spelende kinderen, vliegtuigen die overvliegen, wat je maar hoort. Voel de gewaarwordingen in het lichaam. Geniet van de vormen, kleuren en bewegingen die als zuivere visuele gewaarwordingen verschijnen, zonder te proberen ze te benoemen of te plaatsen. Wanneer je maar merkt dat je denkt, laat dan als je kunt de gedachten varen en keer terug naar het simpel en puur ervaren van het huidige moment. Laat je ervaring precies zo zijn als zij is, hoe ze ook is. Je probeert niet om je van iets te ontdoen, iets tot stand te brengen of iets te begrijpen. Je bent eenvoudig hier, en dat gaat moeiteloos. Je kunt niet niet hier zijn, precies zoals je bent, daarom hoef je niets te doen of iets niet te doen. Laat jezelf gewoon zijn. Blijf enkele minuten bij dit pure zijn – ademend, horend, ziend, voelend, gewaar zijnd – eenvoudig levend. Kun je het verschil voelen tussen de naakte werkelijkheid van het nu ademen-horen-zien-voelen-gewaar zijn-zijn en elke poging deze ervaring in woorden, ideeën of metafysische formuleringen te vatten? Kun je zien dat de werkelijkheid zelf (het zuivere ervaren) tegelijk onvoorstelbaar én volkomen evident is?
Zeker, denken en je voorstellingen maken zijn ook onderdeel van dit naadloze gebeuren, maar juist bij het denken en ons ideeën vormen raken we verstrikt in denkbeeldige problemen en dilemma’s. Alleen in ons idee, in verhalen die in het denken ontstaan, zijn we blijkbaar ‘iemand’ die anders moet zijn dan we zijn. Daarom kan het zo bevrijdend zijn wanneer de aandacht verschuift van gedachten naar de pure eenvoud van horen, zien, voelen en gewaar zijn.
Natuurlijk zal vaak, wanneer die verschuiving plaatsvindt, wanneer we de opluchting voelen eenvoudig hier te zijn als helemaal niets, het denken opkomen en proberen zich dit toe te eigenen als een persoonlijke prestatie: ‘Ik heb het! Dit is het! Ik ben verlicht!’ En juist die gedachte creëert onmiddellijk opnieuw de illusie ‘ik’ en ‘het’, de illusie van afgescheidenheid en dualiteit. Voor we het weten is de volgende gedachte: ‘O nee! Ik ben het kwijt! Hoe kan ik het terugkrijgen?’ En het grote geheim is dat alles – de gedachten, de illusie ‘ik’, de zuivere gewaarwordingen, het gewaarzijn dat dit alles ziet, de hele show – zonder zelf is, zonder scheiding, zonder kern. Het is één onvermijdelijke en dus onbereikbare zodanigheid.
Woorden als ‘Hier/Nu’, of uitspraken als ‘ Dit is Het’, verwijzen naar dit eeuwig huidige moment dat geen plaats, geen grens, geen naden heeft. Hier en nu is altijd aanwezig en eeuwig veranderlijk. Het verschijnt als verkeersgeluid, de smaak van een appel, het blauwe van de lucht, de gewaarwordingen van hoofdpijn, de verhalen en mentale films die het denken en de verbeelding creëren, en de non-ervaring van diepe slaap. Ik wijs op wat zeer evident, zeer onmiddellijk, zeer onmiskenbaar is – de pure werkelijkheid van wat is – het pure zijn waarvoor geen geloof nodig is en waaraan je niet kunt twijfelen.
Elke interpretatie van de ervaring van dit moment (wat ze is, of waarom ze er is) kan men in twijfel trekken, maar dat ze er is, is boven twijfel verheven. Je kunt twijfelen aan conclusies die je trekt uit wat je nu ervaart (bijvoorbeeld dat het een mentale creatie is, gebaseerd op wat via de zintuigen binnenkomt uit de buitenwereld, die bestaat uit scheikundige elementen, atomen, moleculen, subatomaire deeltjes, quarks of snaren, of dat het allemaal bewustzijn is, of dat het een droom of een illusie is) – deze conclusies kunnen allemaal betwijfeld worden, maar het pure ervaren wat er nu gebeurt, het hier-zijn of nu-zijn of zo-zijn ervan, dat vereist geen geloof en valt onmogelijk te ontkennen. Zelfs als we geloven dat het een illusie of een droom is, het is er niettemin onmiskenbaar.
Als je je bewust bent van deze aanwezige vitaliteit, dan is er ontvankelijkheid en een gevoel van verwondering. We zien schoonheid in de meest gewone dingen. We voelen dat alles eigenlijk oké is, ook als het dat ogenschijnlijk niet is. We hebben gemoedsrust. Zelfs als we verdriet hebben of lichamelijke pijn, gaat die vergezeld van een zekere vitaliteit, een gevoel van vloeibaarheid en onvastheid.
Als je je niet bewust bent van die aanwezige vitaliteit is er sprake van lijden. Ik maak hier onderscheid tussen pijn (wat zuiver een gevoel is) of pijnlijke omstandigheden (zoals oorlog, faillissement, een natuurramp) en de gedachten, verhalen en overtuigingen over de pijn of de pijnlijke omstandigheden. Lijden, zoals ik het woord hier gebruik, is eigenlijk het gedachte-verhaal-geloof-idee dat dit-hier-nu niet genoeg is, dat het leven niet zo hoort te zijn zoals het is, dat ‘ik’ niet oké ben of ‘het’ niet oké is – dat waar we naar verlangen zich ergens ‘buiten’ ons bevindt, in het verleden of in de toekomst, ergens anders of op een ander moment dan Hier/Nu. Dit idee van gemis komt altijd voort uit de gedachte-verhaal-geloof-idee dat ‘ik’ een afzonderlijk deeltje ben, ingekapseld in een vergankelijk en kwetsbaar lichaam-geestorganisme, van waaruit het naar een wezensvreemde en bedreigende wereld kijkt, probeert te overleven, te slagen, ergens te komen en een bijzonder iemand te zijn. Vanuit dit gezichtspunt van afgescheiden en ingekapseld zijn lijkt er altijd iets te ontbreken.
We verbeelden ons dat we ooit voluit kunnen leven – nadat we onze schulden hebben afbetaald, nadat we de garage hebben opgeruimd, nadat we voorgoed zijn gestopt met roken, nadat we Spaans hebben geleerd, nadat we ons als vrijwilliger hebben aangemeld om de thuislozen eten te geven, nadat we een baan hebben gekregen, nadat we genoeg hebben gespaard voor ons pensioen, nadat we met pensioen zijn gegaan, nadat we zijn afgevallen, nadat we weer naar de sportschool zijn gegaan en in conditie zijn, nadat we het goed hebben gemaakt met onze ouders, nadat we onze tweelingziel hebben gevonden en getrouwd zijn, nadat de kinderen op hun bestemming zijn gebracht, nadat we weer op retraite zijn geweest, nadat we verlicht zijn geworden – dan, ooit, in de toekomst, kunnen we totaal leven en helemaal oké zijn. Ons echte leven kan eindelijk beginnen. Of misschien denken we dat ons echte leven in het verleden plaatsvond, voor de scheiding, voordat we onze baan kwijtraakten, voordat de kinderen het huis uitgingen, voordat we kanker kregen en in een rolstoel terecht kwamen. Maar in beide gevallen, of we nu geobsedeerd zijn door het verleden of door de toekomst, dit, nu op dit moment, kan het niet zijn. Dit lijkt nergens op. Dat denken wij.
Bewust worden is het doorzien van dergelijke gedachten, wakker worden uit het verhaal van je leven en van alles wat je denkt en gelooft, je bewust worden van de eenvoud van wat is. Dit kan alleen Hier/Nu gebeuren, niet in het verleden of in de toekomst. Bewust zijn is het herkennen van het oneindige in het eindige, de leegte in iedere vorm, het volmaakte in het ogenschijnlijk onvolmaakte, totaliteit in de veelvuldigheid. Er bestaat niets buiten Hier/Nu en daarom is niemand ooit echt verloren en is er niets te vinden dat niet al helemaal aanwezig is.
Als je probeert te begrijpen wat Hier/Nu betekent, wat gewaarzijn is, wat aanwezigheid is, dan glipt het je door de vingers als water of lucht. En toch, wat hier nu is, deze bewuste aanwezigheid, is heel evident en volstrekt onloochenbaar. Het is het enige ‘ding’ waar niet aan getwijfeld kan worden (en het is helemaal geen ding, want het is niets in het bijzonder en het is alles).
Streven naar deze bewuste aanwezigheid is absurd, omdat er geen plek en niets is buiten Hier/Nu. Zelfs lijden en het verhaal van scheiding en gemis is niets anders dan Hier/Nu dat zich laat zien als dat verhaal, zich laat zien als lijden. Zonder bewustzijn zou het niet eens kunnen verschijnen. Samsara (de film van het waakbestaan) is nirvana (de heilige werkelijkheid) in doorzichtige vermomming.
Lijden is als een onweersbui of een sombere dag. Niemand kan die opeisen. Het betekent niets. Hoewel lijden persoonlijk lijkt, is het niet meer eigen of door jezelf veroorzaakt dan het weer.
Wat hier nu gebeurt is niet iets ‘buiten jou’ of los van jou, net zo min als deze bewuste aanwezigheid iets ‘in jou’ is, want er is nooit een echte grens tussen binnen en buiten te vinden. Er is misschien een verbeelde afscheiding waarvan we denken dat die er is, maar evenmin als een lijn tussen twee landen op een kaart is deze grens er in werkelijkheid. Kijk goed (met gewaarzijn, niet met analytisch denken), om de afwezigheid van een grens rechtstreeks te ontdekken, naar de plaats waar ‘in jou’ overgaat in ‘buiten jou’.
Misschien ontdek je dat er alleen maar deze totale gebeurtenis is, voortdurend veranderend en met oneindige variaties, maar altijd Hier/Nu aan de hand, als één consistent beeld, één complete film, waarin los van het zien er geen ‘ziener’ en geen ‘geziene’ bestaan.